Dynamisch aankoopsysteem (DAS): hoe het werkt en hoe je wordt toegelaten

Wat is een dynamisch aankoopsysteem?

Een dynamisch aankoopsysteem is een elektronisch proces voor het doen van gangbare aankopen van werken, leveringen of diensten. Zo staat het in artikel 1.1 van de Aanbestedingswet 2012. De regels staan in artikel 2.48 en verder, en in de artikelen 2.144 tot en met 2.149 van die wet. Ze komen uit artikel 34 van de Europese richtlijn 2014/24/EU. Een DAS staat in deel 2 van de wet, het deel voor opdrachten vanaf de Europese drempelbedragen.

Het bijzondere is dat het systeem open blijft. Bij een gewone aanbesteding is er één moment waarop je kunt inschrijven. Een DAS moet volgens PIANOo gedurende zijn hele looptijd openstaan voor nieuwe ondernemers die aan de toelatingseisen voldoen. De overheid stelt het DAS in met de regels van de niet-openbare procedure, maar zonder de fase van inschrijving (artikel 2.48). Die inschrijving volgt later, per opdracht.

Gangbare aankopen zijn volgens de richtlijn producten, werken of diensten die algemeen op de markt verkrijgbaar zijn. PIANOo noemt in zijn handreiking als voorbeelden kantoorartikelen, zonnepanelen en bulkgoederen zoals zand. Complexe, innovatieve of expertopdrachten horen er volgens PIANOo niet in. Over inhuur van personeel via een DAS is discussie, maar PIANOo sluit dat niet uit.

• Fase 1InstellenDe overheid kondigt het DAS aan, met de geschiktheidseisen, de categorieën, de looptijd en de gunningscriteria. Ondernemers hebben minimaal 30 dagen om zich aan te melden.
• Fase 2ToelatenWie niet is uitgesloten en aan de eisen voldoet, wordt toegelaten. Dat kan de hele looptijd. Er komt geen ranglijst en er is geen maximum.
• Fase 3Gunnen per opdrachtVoor elke specifieke opdracht nodigt de overheid alle toegelaten ondernemers uit om in te schrijven. Pas hier gaat het om prijs en kwaliteit.

Hoe word je toegelaten tot een DAS?

Je wordt toegelaten als er geen uitsluitingsgronden voor je gelden en je voldoet aan de geschiktheidseisen. De overheid laat alle niet-uitgesloten en niet-afgewezen gegadigden toe (artikel 2.49). Volgens de toelichting bij de wetswijziging van 2016 is er van selectie geen sprake: de overheid mag het aantal deelnemers niet beperken (artikel 2.144, tweede lid). PIANOo zegt het in de handreiking zo: het aantal ondernemingen in een DAS kan niet met een maximum worden beperkt.

Voor je toelating lever je wat bij elke Europese aanbesteding hoort. Meestal is dat een Uniform Europees Aanbestedingsdocument, waarin je verklaart dat er geen uitsluitingsgronden voor je gelden en dat je aan de geschiktheidseisen voldoet. Kosten mag de overheid je voor het DAS niet in rekening brengen.

Is het DAS verdeeld in categorieën, dan meld je je per categorie aan. De overheid moet de categorieën en de geschiktheidseisen per categorie in de stukken vermelden. De indeling moet objectief zijn, bijvoorbeeld naar de maximale omvang van de latere opdrachten of naar een geografisch gebied (artikel 34, eerste lid, van de richtlijn). Op TenderNed maakt de overheid per categorie een perceel aan. PIANOo merkt op dat kleine categorieën vooral gespecialiseerde mkb-bedrijven trekken en ruime categorieën vooral distributeurs.

Hoe wordt een opdracht binnen een DAS gegund?

Voor elke specifieke opdracht nodigt de overheid alle toegelaten ondernemers uit om in te schrijven. Is het DAS in categorieën verdeeld, dan alle ondernemers die zijn toegelaten tot de categorie waar de opdracht onder valt (artikel 2.50 Aanbestedingswet en artikel 34, zesde lid, van de richtlijn). De inschrijftermijn is minimaal 10 dagen vanaf de verzenddatum van de uitnodiging.

1. 1UitnodigingJe krijgt de uitnodiging tot inschrijving elektronisch. Volgens TenderNed doen alleen ondernemingen mee die vóór het versturen van de uitnodiging zijn toegelaten. Meld je je te laat aan, dan mis je die opdracht.
2. 2InschrijvenJe hebt minimaal 10 dagen. De stappen zijn die van de tweede fase van de niet-openbare procedure. Alle communicatie is elektronisch, en mondelinge interviews zijn niet toegestaan (artikel 2.145).
3. 3BeoordelenDe overheid gunt aan de beste inschrijving op basis van de gunningscriteria uit de aankondiging van het DAS. Die criteria mag ze in de uitnodiging nader preciseren. Volgens PIANOo kan de laagste prijs worden gebruikt als het gevraagde sterk gestandaardiseerd is, mits de dienst dat motiveert. Reken er dus op dat prijs zwaar weegt.
4. 4GunnenJe krijgt een gunningsbeslissing. Een opschortende termijn is bij een opdracht binnen een DAS volgens PIANOo niet verplicht, wel aanbevolen. Lees dus in de uitnodiging of er een geldt. Wat je na de beslissing kunt doen, lees je in na de gunningsbeslissing.

Toelating tot een DAS is een toegangskaart, geen opdracht. Je wint per uitnodiging, in tien dagen.

Een fictief voorbeeld. Een provincie stelt een DAS in voor kantoorartikelen, met een categorie voor opdrachten tot een bepaald bedrag en een categorie daarboven. Een klein bedrijf wordt toegelaten tot de eerste categorie. Drie maanden later komt de eerste uitnodiging, met tien dagen om een prijslijst en een leverplanning in te dienen. Wie dan nog zijn prijsopbouw moet uitzoeken, heeft weinig tijd. Wie die al klaar heeft, kan zich op de opdracht zelf richten.

Wat is het verschil tussen een DAS en een raamovereenkomst?

Het belangrijkste verschil: bij een DAS kun je later nog instappen, bij een raamovereenkomst niet. Een raamovereenkomst wordt één keer aanbesteed, met prijzen en voorwaarden die vanaf de gunning vastliggen. Wie dan niet meedoet of niet wint, staat de hele looptijd buiten. Bij een DAS ben je na toelating alleen geschikt bevonden. Prijzen geef je pas per opdracht.

Voor jou als inschrijver betekent dat iets anders voor je calculatie. PIANOo wijst erop dat onzekerheid over het volume bij een DAS tot hogere prijzen kan leiden, en dat een raamovereenkomst met een paar partijen bij een grote markt vaak proportioneler is. Bij een DAS concurreer je steeds opnieuw, met een onbekend aantal andere toegelaten ondernemers.

Waar vind je een dynamisch aankoopsysteem?

Een DAS wordt aangekondigd zoals elke Europese aanbesteding, via TenderNed. De overheid kiest daar als aard van de opdracht het instellen van een dynamisch aankoopsysteem, met de niet-openbare procedure. De einddatum van het DAS staat bij de uiterlijke datum voor het ontvangen van aanmeldingen. Sinds maart 2025 ondersteunt TenderNed het hele proces: je kunt je via TenderNed aanmelden en, als je bent toegelaten, inschrijven op specifieke opdrachten. Hoe je zoekt en een interesseprofiel instelt, lees je in aanbestedingen vinden.

Een DAS blijft open tot de einddatum. Een aankondiging die al maanden of jaren oud is, kan dus nog steeds open zijn. Kijk naar de einddatum, niet naar de publicatiedatum. Gegunde opdrachten worden aan de aankondiging van het DAS gekoppeld, zodat je kunt zien hoeveel opdrachten er via het systeem lopen. De overheid mag gegunde opdrachten volgens PIANOo binnen 30 dagen of per kwartaal gebundeld bekendmaken.

Verandert het DAS door de nieuwe Europese regels?

Voorlopig niet. Op 9 september 2026 presenteerde de Europese Commissie een voorstel om de drie aanbestedingsrichtlijnen te vervangen door één verordening. Daarin staat een nieuwe dynamische procedure die volgens Europa decentraal doet denken aan het huidige DAS, maar niet beperkt is tot gangbare producten en diensten. Het voorstel moet nog door het Europees Parlement en de Raad en kan nog veranderen. Volgens het voorstel gaat de verordening pas twee jaar na inwerkingtreding gelden. Tot die tijd blijven de richtlijn en de Aanbestedingswet 2012 van toepassing, dus ook de regels in dit artikel.

Zo haal je meer uit een DAS

1. 1Meld je vroeg aanTijdens de eerste aanmeldtermijn van 30 dagen worden nog geen opdrachten uitgezet. Meld je je dan aan en word je toegelaten, dan krijg je de eerste uitnodiging ook. Later aanmelden kan, maar opdrachten die al zijn uitgezet, mis je.
2. 2Kies je categorieën bewustMeld je aan voor de categorieën waar je echt kunt leveren. Voldoe je niet aan de eisen van een categorie, dan word je daar niet toegelaten, en een opdracht die je niet kunt uitvoeren, kost je alleen tijd.
3. 3Houd je bewijsstukken actueelDe overheid kan je tijdens de looptijd op elk moment vragen om een geactualiseerde eigen verklaring, in te leveren binnen vijf werkdagen (artikel 34, zevende lid, van de richtlijn). Houd je Gedragsverklaring Aanbesteden, de verklaring van de Belastingdienst en je KvK-uittreksel bij. Hoe oud ze mogen zijn, lees je in uitsluitingsgronden en de GVA.
4. 4Houd je profiel bijJe toelating rust op wat je bij de aanmelding hebt verklaard: omzet, referenties, certificaten. Verandert daar iets, dan moet je nog steeds kunnen waarmaken wat je verklaarde. Leg vast wat je wanneer hebt opgegeven.
5. 5Bereid je prijs voorMet tien dagen per opdracht is er weinig ruimte. Zorg dat je prijsopbouw, levertijden en standaardgegevens klaarliggen, zodat je de tijd besteedt aan wat deze opdracht vraagt.